Một trong những câu Kinh Thánh được trích dẫn nhiều nhất là Ma-thi-ơ 7:1—“Đừng xét đoán, để các ngươi khỏi bị xét đoán.” Những kẻ phạm tội vô đạo đức thường trích dẫn câu này khi cố gắng bào chữa cho lối sống tội lỗi của mình. Một số nhà tôn giáo trích dẫn nó khi bị thách thức để chứng minh rằng các hoạt động đáng ngờ của họ được hỗ trợ bởi thẩm quyền Kinh thánh. Một thiếu niên hiếu chiến có thể được nghe đọc thuộc lòng câu này với cha mẹ khi họ hỏi về việc thỉnh thoảng cậu ta giao du với “bọn người xấu.” Những người hoài nghi thậm chí còn trích dẫn Ma-thi-ơ 7:1 để cố gắng chỉ ra sự mâu thuẫn trong lời dạy của Chúa Giê-su. Từ hàng ghế nhà thờ đến ghế quầy bar, từ “khu vực Kinh Thánh” đến Hollywood, Ma-thi-ơ 7:1 bị tách khỏi bối cảnh và được hô vang như một kiểu hù dọa: “Các ngươi dám xét đoán ta sao? Chúa Giê-su phán: ‘Đừng xét đoán, để các ngươi khỏi bị xét đoán.’” Có vẻ như Chúa Giê-su muốn nói rằng chúng ta không thể phán xét bất kỳ ai vào bất kỳ lúc nào.
Đáng buồn thay, Ma-thi-ơ 7:1 không chỉ nằm trong số những câu Kinh Thánh được trích dẫn thường xuyên nhất mà còn là một trong những câu bị lạm dụng nhiều nhất trong toàn bộ Kinh Thánh. Việc lạm dụng câu này trở nên rõ ràng khi toàn bộ bối cảnh của Ma-thi-ơ 7 được nghiên cứu kỹ lưỡng hơn. Trong suốt Ma-thi-ơ chương 5-7 (thường được gọi là Bài giảng trên núi), Chúa Giê-su đã công khai chỉ trích các thầy thông giáo Do Thái và người Pha-ri-si vì sự tự cho mình là công bình và sự lạm dụng Cựu Ước của họ. Gần đầu bài giảng này, Chúa Giê-su tuyên bố: “Vì ta phán cùng các ngươi, nếu sự công bình của các ngươi chẳng trổi hơn sự công bình của các thầy thông giáo và người Pha-ri-si, thì các ngươi sẽ không được vào nước thiên đàng” (Ma-thi-ơ 5:20). Sự bất chính của các thầy thông giáo và người Pha-ri-si là trọng tâm của Bài giảng trên núi. Chúa Giê-su muốn người nghe hiểu rằng sự tự cho mình là công bình sẽ không được phép trong nước thiên đàng; thay vào đó, nó sẽ dẫn đến “sự đoán phạt” trong địa ngục (5:20; so sánh 23:14,33). Người theo Chúa phải có “tâm hồn nghèo khó” (5:3), không kiêu ngạo. Người ấy phải yêu thương kẻ thù, chứ không phải ghét bỏ họ (5:44). Người ấy phải làm việc lành, nhưng chỉ để làm đẹp lòng Chúa, chứ không phải làm đẹp lòng loài người (6:1-4). Các thầy thông giáo và người Pha-ri-si đã phạm tội “công bình” ngoài mặt, thay vì trong lòng (6:1-8; so sánh 23:1-36). Chính giữa sự khiển trách công khai mạnh mẽ như vậy, Chúa Giê-su đã tuyên bố:
Đừng xét đoán, để các ngươi khỏi bị xét đoán. Vì các ngươi xét đoán người ta thể nào, thì các ngươi cũng sẽ bị xét đoán; và các ngươi lường cho người ta đấu nào, thì người ta cũng sẽ lường lại cho các ngươi đấu ấy. Sao ngươi nhìn thấy cái rác trong mắt anh em mình, mà lại không thấy cây đà trong mắt mình? Hay sao ngươi lại nói với anh em mình: “Để tôi lấy cái rác ra khỏi mắt anh” mà kìa, có cả một cây đà trong mắt ngươi? Hỡi kẻ đạo đức giả! Trước hết, hãy lấy cây đà khỏi mắt mình, rồi mới thấy rõ mà lấy cái rác khỏi mắt anh em mình (Ma-thi-ơ 7:1-5).
Trong Ma-thi-ơ 6:1-4, Chúa Giê-su dạy chúng ta đừng làm việc từ thiện… “như bọn đạo đức giả” (để cho người ta thấy). Trong 6:5-8, Chúa Giê-su dạy chúng ta đừng cầu nguyện… “như bọn đạo đức giả” (để cho người ta nghe). Trong 6:16-18, Chúa Giê-su dạy chúng ta đừng ăn kiêng… “như bọn đạo đức giả” (để cho người ta thấy). Tương tự như vậy, trong Ma-thi-ơ 7:1-5, Chúa Giê-su dạy chúng ta rằng việc xét đoán người khác là sai trái… khi sự xét đoán đó là đạo đức giả.
Nhưng, nếu chúng ta làm việc từ thiện để được Chúa thấy thì sao? Vậy thì bằng mọi giá, hãy “làm điều thiện cho mọi người” (Ga-la-ti 6:10)! Còn nếu lời cầu nguyện của chúng ta xuất phát từ tấm lòng trong sạch và với ý định ngay chính thì sao? Chúng ta có nên cầu nguyện không? Chắc chắn là có (xem 1 Tê-sa-lô-ni-ca 5:17). Liệu chúng ta có thể kiêng ăn ngày nay, nếu mục đích của việc kiêng ăn là để được Chúa nhìn thấy chứ không phải để người ta thấy? Có. Nhưng còn việc phán xét thì sao? Trong Ma-thi-ơ 7:1-5, Chúa Giê-su lên án mọi sự phán xét, hay tương tự như những ví dụ trên, Ngài chỉ lên án một loại phán xét nhất định? Ma-thi-ơ 7:5 cung cấp câu trả lời. Sau khi lên án những sự phán xét bất công (7:1-4), Chúa Giê-su đã dạy một người “trước hết hãy lấy cây đà khỏi mắt mình đi, rồi mới thấy rõ mà lấy cái rác khỏi mắt anh em mình”. Về cơ bản, Ngài muốn nói rằng: “Hãy sửa đổi đời sống mình trước. Sau đó, hãy yêu thương giải quyết vấn đề của anh em mình”. Điều này phù hợp với những gì Phao-lô viết cho hội thánh Phi-líp: “Mỗi người trong anh em đừng chỉ quan tâm đến lợi ích riêng của mình, nhưng phải quan tâm đến lợi ích của người khác nữa” (2:4). Đức Chúa Trời không bao giờ muốn Cơ Đốc nhân sống ẩn dật, không giao tiếp với những người xung quanh. Thay vào đó, Ngài giao cho chúng ta trách nhiệm giúp đỡ người khác bằng cách yêu thương sửa dạy họ khi họ phạm tội. Trong Ma-thi-ơ 7, Chúa Giê-su không ám chỉ rằng một người không bao giờ được phán xét. Ngài phán, khi xét đoán, hãy xét đoán cách công bình (như khi chúng ta cầu nguyện, ăn kiêng và làm việc thiện—hãy làm mà không giả hình—Giăng 7:24). Nhân tiện, Chúa Giê-su đã xét đoán người Pha-ri-si. Vì vậy, rõ ràng Ngài không dạy rằng chúng ta không bao giờ nên xét đoán bất kỳ ai.
Bằng chứng khác cho thấy Chúa Giê-su không lên án mọi sự xét đoán có thể được tìm thấy trong phần còn lại của chương 7. Thực tế, ngay trong câu tiếp theo sau những lời tuyên bố của Ngài về sự xét đoán, Chúa Giê-su đã ngầm truyền lệnh cho các môn đồ Ngài phải xét đoán. Ngài phán: “Đừng cho chó của thánh, cũng đừng quăng ngọc trai trước mặt heo, kẻo họ giẫm đạp dưới chân, rồi quay lại cắn xé anh em” (7:6). Các môn đồ của Đấng Christ phải phán đoán xem ai là “chó” và ai là “heo”. Nếu không, làm sao chúng ta biết khi nào không nên cho “chó” những vật thánh? Hay làm sao chúng ta biết khi nào không nên ném ngọc trai của mình cho “heo”? Chúa Giê-su phán rằng chúng ta phải phân biệt giữa những người “xứng đáng” và những người giống như chó và heo (xem Ma-thi-ơ 10:12-15; Công vụ 13:42-46). Vài câu sau, Chúa Giê-su lại ngụ ý rằng các môn đồ của Ngài phải xét đoán.
Hãy coi chừng tiên-tri giả, là những kẻ mang lốt chiên đến cùng các ngươi, song bề trong thật là muông-sói hay cắn-xé. Các ngươi nhờ những trái nó mà nhận-biết được. Nào có ai hái trái nho nơi bụi gai, hay là trái vả nơi bụi tật-lê? Vậy, hễ cây nào tốt thì sanh trái tốt; nhưng cây nào xấu thì sanh trái xấu. Cây tốt chẳng sanh được trái xấu, mà cây xấu cũng chẳng sanh được trái tốt. Hễ cây nào chẳng sanh trái tốt, thì phải đốn mà chụm đi. Ấy vậy, các ngươi nhờ những trái nó mà nhận-biết được. (Ma-thi-ơ 7:15-20).
Câu hỏi: Làm thế nào chúng ta có thể “coi chừng” các tiên tri giả nếu chúng ta không thể phán đoán ai là tiên tri giả? Theo Chúa Giê-su, việc xác định danh tính của các giáo sư giả bao gồm việc xem xét “trái của họ” và đưa ra phán đoán—những phán đoán công bình.
Phần còn lại của Kinh Thánh nói gì với những người cho rằng mọi sự phán đoán đều sai lầm?
- Trong thư gửi các hội thánh Ga-la-ti, Phao-lô đã truyền lệnh cho những người “có Đức Thánh Linh” phải phục hồi những người “đã sa vào tội lỗi nào… với tinh thần mềm mại, tự xét mình kẻo cũng bị cám dỗ” (6:1). Chắc chắn, việc xác định ai có Đức Thánh Linh và ai đã phạm tội bao gồm việc xét đoán.
- Khi đề cập đến một vấn đề tại hội thánh Cô-rinh-tô, nơi một người đàn ông đã lấy “vợ của cha mình” (1 Cô-rinh-tô 5:1), Phao-lô đã viết dưới sự soi dẫn:
4nên tôi đã dường như có mặt ở đó, nhân danh Đức Chúa Jêsus là Chúa chúng ta, tuyên án kẻ phạm tội đó 5rằng, một người như thế phải phó cho quỉ Sa-tan, để hủy-hoại phần xác-thịt, hầu cho linh-hồn được cứu trong ngày Đức Chúa Jêsus.… 11Nhưng tôi viết khuyên anh em đừng làm bạn với kẻ nào tự xưng là anh em, mà là gian-dâm, hoặc tham-lam, hoặc thờ hình-tượng, hoặc chưởi-rủa, hoặc say-sưa, hoặc chắt-bóp, cũng không nên ăn chung với người thể ấy.…. 13Vậy, hãy tránh xa kẻ gian ác (1 Cô-rinh-tô 5:4-5,11,13b).
Phao-lô đã truyền lệnh cho hội thánh Cô-rinh-tô phải loại trừ một kẻ gian dâm khỏi cộng đồng. Tội lỗi của người này thậm chí còn phải được giải quyết công khai. Để làm theo lệnh của Phao-lô, hội thánh phải đưa ra một phán quyết. Phao-lô cũng truyền lệnh cho hội thánh “loại bỏ” những người đang sống trong tình trạng tội lỗi. Khi chúng ta đưa ra những phán quyết như vậy ngày nay, đó phải là những phán quyết công bình dựa trên sự thật và được thực hiện trong tình yêu thương. Sự phán xét như vậy nên được thực hiện với tinh thần thương xót (Lu-ca 6:36-37), và vì mục đích cứu rỗi linh hồn (“hầu cho linh hồn người ấy được cứu trong ngày của Chúa Jêsus”—1 Cô-rinh-tô 5:5). Những phán quyết phải được đưa ra từ ý định tốt (công bình). Nhưng dù sao cũng phải có sự phán xét.
- Phao-lô đã hướng dẫn hội thánh Ê-phê-sô “đừng dự phần vào những công việc vô ích của sự tối tăm, nhưng thà vạch trần chúng ra thì hơn” (5:11). Và ông viết cho các tín đồ tại Rô-ma: “Hỡi anh em, tôi khuyên anh em hãy coi chừng những kẻ gây chia rẽ và vấp phạm, trái với giáo lý mà anh em đã học, và hãy tránh xa họ” (16:17). Liệu các hội thánh có phải đưa ra những phán xét quan trọng để tuân thủ các mệnh lệnh của Phao-lô không? Có.
- Tương tự, sứ đồ Giăng đã chỉ ra rằng “Ai vi phạm và không ở trong đạo của Đấng Christ thì không có Đức Chúa Trời. Ai ở trong đạo của Đấng Christ thì có cả Đức Chúa Cha và Đức Chúa Con. Nếu ai đến cùng anh em mà không đem đạo ấy theo, thì đừng tiếp rước người ấy vào nhà, cũng đừng chào hỏi người ấy; vì ai chào hỏi người ấy tức là dự phần vào việc ác của người ấy” (2 Giăng 9-11, nhấn mạnh được thêm vào). Để quyết định chúng ta có cho phép ai đó vào nhà mình hay không, cần phải có sự phán xét từ phía chúng ta.
- Cuối cùng, nếu tất cả những phán xét liên quan đến các vấn đề tâm linh đều sai, thì tại sao Chúa Giê-su lại truyền lệnh cho các môn đồ của Ngài đi dạy dỗ những người hư mất (Ma-thi-ơ 28:19-20; so sánh Công vụ 8:4)? Trước khi giảng Tin lành cho một người không phải là Cơ Đốc nhân, cần phải có sự phán xét. Người này đã hư mất trong tội lỗi, hay đã được cứu “trong Đấng Christ”? Nếu chúng ta muốn dạy dỗ những người hư mất ngày nay, thì cần phải xác định ai hư mất và ai không hư mất.
Nếu chúng ta không bao giờ có thể “phán xét người khác” theo bất kỳ nghĩa nào, như nhiều người ngày nay gợi ý (thông qua việc sử dụng sai Ma-thi-ơ 7:1), thì những mệnh lệnh trên không bao giờ có thể được tuân theo. Nhưng, chúng phải được tuân theo! Vì vậy, những phán xét (công bình) phải được đưa ra.
Ý tưởng phổ biến và đúng đắn về mặt chính trị rằng “mọi sự phán xét đều sai” là phản Kinh Thánh. Những ai cho rằng Chúa Giê-su lên án mọi sự phán xét trong Ma-thi-ơ 7:1 đã phạm tội bỏ qua bối cảnh của đoạn văn này, cũng như vô số câu Kinh Thánh khác dạy rằng việc phán xét lối sống tội lỗi của người khác là cần thiết. Một yếu tố then chốt mà chúng ta cần kết hợp trong mọi sự phán xét là “sự công bình”. Chúa Giê-su đã truyền lệnh cho các môn đồ của Ngài, trước tiên phải làm cho đời sống mình ngay thẳng với Đức Chúa Trời; sau đó, họ có thể “nhìn rõ” để giúp đỡ những người khác đang sa ngã trong tội lỗi của họ (Ma-thi-ơ 7:5). Như Chúa Giê-su đã từng nói với người Do Thái trong đền thờ: “Đừng xét đoán theo bề ngoài, nhưng hãy xét đoán theo sự công bình” (Giăng 7:24).
